2018-11-15

Lexicon: Wicked problems

De term wicked problem is afkomstig van de Duitse twintigste-eeuwse ontwerpdenker Horst Rittel en duidt op de complexiteit en weerbarstigheid van ontwerpopgaven. Een wicked problem is nooit eenduidig en niet te isoleren. Het probleem is wicked omdat het altijd verstrengeld is met andere, vaak even complexe, problemen. Daarmee is een wicked problem een niet goed te definiëren dilemma. Nog lastiger (of zelfs onmogelijk) is dan ook het vinden van een oplossing.


Een wicked problem kan eigenlijk alleen maar zinnig benaderd kan worden in de vorm van een interventie. Het frustrerende besef daarbij is dat die interventie per definitie niet de ultieme oplossing zal vormen, maar op zijn best een verbetering van de situatie. Het probleem zal zich op niet of nauwelijks te voorspellen wijze verplaatsen. Bovendien is er geen methode om de juistheid van een oplossing goed te beoordelen.

Dat neemt niet weg dat er ingegrepen moet worden en dat, volgens Rittel, de ontwerper vierkant achter zijn of haar oplossing moet gaan staan en een omgang moet vinden met de resultaten. Wicked problems vormen de context waarbinnen ontwerpend onderzoek opereert.