about FUR

Future Urban Regions

Het lectoraat Future Urban Regions (FUR) onderzoekt stedelijke (eco)syste¬men en vernieuwende ontwerpmiddelen voor de bestaande stad. Doel daarbij is het streven naar een gezondere leefomgeving. Gezonde verstedelijking is het samenhangend ontwikkelen van sociaal-culturele, economische en ecologische doelen op de schaal van de regio, stad en straat, met een coalitie van burger, bedrijven en overheden. Vanuit een veranderend begrip van (ruimte)gebruik worden daarbij ambities geformuleerd die uit zijn op het optimaliseren van de uitwisseling van mensen, kennis en goederen, het verbeteren van de milieuprestatie en het verhogen van de sociaal-culturele aansluiting en kansen voor gebruikers van stedelijke omgevingen. Deze agenda is leidend voor de opgaven van (specifieke vormen van) ontwerpend onderzoek, die in opdracht van lokale en regionale overheden zijn ingebed in het onderwijscurriculum van de zes Nederlandse Academies van Bouwkunst.

Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in stedelijke gebieden. Dit percentage groeit en zal naar verwachting oplopen tot 70 procent in 2050. Dit verstedelijkingsproces van ongekende omvang kan de gezondheid van mens en milieu negatief beïnvloeden. Hierdoor is de vraag naar kritieke behoeften en kansen voor creatieve oplossingen evenzeer toegenomen. FUR veronderstelt dat veel van die effecten door middel van ontwerp kunnen worden aangepakt. De vraag daarbij is wat we ontwerpen, hoe ontwerpen we en met wie maken we die ontwerpen? Om de vraag hoe ontwerp de gezondheid van stedelijke ecosystemen kan verbeteren te beantwoorden is er dringend behoefte aan onderzoek, ontwerp en implementeren van oplossingen voor stedelijke uitdagingen. Dit is waar ruimtelijk ontwerp in het algemeen en architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten in het bijzonder, een belangrijke bijdrage kunnen leveren. In die context verandert de maatschappelijke rol van de ontwerper en zijn er deels an¬dere typen vaardigheden vereist. Het is voor de ontwerpdisciplines van belang om snel aansluiting te vinden op de veranderende werkpraktijk.

Academies van Bouwkunst

Het lectoraat Future Urban Regions (FUR) is een samenwer¬kingsproject van de zes Nederlandse Academies van Bouwkunst en richt zich op het operationaliseren van kennis en modellen die bijdragen aan gezondheid van stedelijke ecosystemen. Doel is om kennis te ontwikkelen die in een later stadium kan worden gerepliceerd op schalen variërend van complexe regionale systemen tot lokale gemeenschappen en buurten. Op deze manier is FUR de uitwerking van het ‘Netwerkprogramma Ontwerpopleidingen’ en vormt daarmee een onderdeel van de actie ‘Verbinden onderzoek, ontwerp en overheid’ uit de Actie Agenda Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp 2013-2016 (AAARO) van de Rijks¬overheid. Het doel van dit netwerkprogramma is samenwerkingsvormen te realiseren tussen onderwijsinstellingen en de concrete werkpraktijk in de ruim¬telijke opgaven van de lokale en regionale overheid. Deze overheden krijgen daarmee direct toegang tot de expertise en creativiteit van jonge ontwerpers en studenten krijgen de kans om gerichte praktijkervaring op te doen.

Drie Pijlers

Het lectoraat vertaalt deze opdracht in drie pijlers onder het onderzoeks- en samenwerkingsprogramma: gezond urbanisme, ontwerpdenken en testomgevingen. Gezond urbanisme staat voor het ontwikkelen van kennis over en productie¬ve strategieën voor gezonde stedelijke (eco)systemen. Ontwerpdenken verwijst naar het in kaart brengen en doorontwikkelen van methoden en technieken van ontwerpend onderzoek, die relevant zijn voor de beroepspraktijk van ruimtelijk ontwerpers. Testomgevingen accomoderen concrete (ruimtelijke) opgaven van lokale en/of regionale overheden waarin de dienstbaarheid aan de productie¬ve strategieën voor gezonde verstedelijking in praktijkvraagstukken wordt verkend middels ontwerpend onderzoek. De testomgevingen zijn vormgegeven als ontwerpstudio’s aan de verschillende academies en dragen bij aan het onderzoek naar productieve strategieën voor gezonde verstedelijking. Binnen de studio’s wordt het stedelijk (eco)systeem centraal gesteld en middels een metabolistische analyses vertaald naar ruimtelijke opgaven.

Gezond Urbanisme

Door onderzoeksresultaten van gerenommeerde intergouvernementele en maatschappelijke instellingen , wetenschappelijke in¬stituten en bedrijfsleven te bestuderen, heeft FUR zes majeure uitdagingen voor de stad geformuleerd. De zes thema’s zijn: vitale economie, gezond leven, sociaal-cultureel verbonden, veerkrachtige systemen, materialen balans en duurzame energie. Deze zes thema’s vormen als geheel en in hun samenhang het onderzoeksmo¬del Gezond Urbanisme en resulteren in nieuwe vragen voor de ontwerpende disciplines.
Niet enkel de fysieke aanwezigheid van de stad wordt bevraagd, maar meer en meer de prestatie die de stad als (eco)systeem levert is onderwerp van ontwerpvraagstukken. De lezing van de stedelijke processen als levend systeem noemen we stedelijk metabolisme. Stedelijk metabolisme is de studie van de materiële en energiestromen die voortvloeien uit de stedelijke sociaal-economische activiteiten en de regionale en wereldwijde biogeochemische processen . Door het realiseren van een meer diepgaand inzicht in de karakterisering van deze stromen en de relaties tussen antropogene stedelijke activiteiten en natuurlijke processen, kunnen ontwerpers de gedragingen van stedelijke productie en consumptiesystemen bepalen.

Ontwerpend Onderzoek

Nieuwe producten vragen op hun beurt om nieuwe processen. Ontwerpend onderzoek kan worden vertaald naar een fundamentele houding binnen onderzoeksvragen. Ontwerpers kijken met een andere blik naar vraagstukken dan bijvoorbeeld wetenschappers. Waar wetenschap zich tot het nu verhoudt door een analyse van in het verleden behaalde resultaten, kunnen ontwerpers een meer speculatieve relatie tot het nu extraheren door verken¬ningen van een mogelijke toekomst. In de basis kan deze houding worden bestempeld als ‘ontwerpdenken’. FUR ontwikkelt verschillende modellen en methodieken die het proces van informeren, analyseren, synthetiseren en verbeelden van ontwerpen begeleiden.

De inherente complexiteit van stedelijke (eco)systemen is stedelijk metabolisme uit noodzaak een sterk multidisciplinair onderzoeksdomein en stelt aanvullende eisen aan vaardigheden van ontwerpers. Een projectieve benadering van stedelijk metabolis¬me resulteert in een uitgebreider inzicht in de relatie tussen organisatorische modellen van processen en de formele, fysieke en materieel specifieke ken¬merken van ruimtelijke structuren op verschillende schaalniveaus. De gedragingen van metabolistische relaties neigen naar opschaling van lokale, via regionale naar globale schaalniveaus, en resulteren op al deze schaalniveaus in ruimtelijke expressies en wordt een sterke verweven¬heid met territoriale transformaties van landgebruik, nederzettingstypologie, operationele infrastructuur en ecologische regimes zichtbaar.

De C3-cube is een model om de complexiteit te beschrijven over drie assen: actoren, schalen en pijlers voor duurzame verstedelijking. De kubus toont dat regionale strategieën lokale ruimtelijke expressies krijgen en vice versa. Ontwerpend onderzoek naar alternatieve, synthetische routes via concepten, modellen, scenario’s en interventies, kan de rol en positie van ontwerp versterken, terwijl tegelijk de hedendaagse discussie over het stedelijk metabolisme wordt verrijkt. Door bestaande ontwerpmiddelen in het proces van ontwerpend onderzoek te verrijken met nieuwe gereedschappen worden binnen de zes thematische onderzoekslijnen voor elk thema afzonderlijk vormen van ontwerpend onderzoek getest vanuit de vraag hoe ontwerp effectief bijdraagt aan een meer humane en ecologisch verantwoorde toekomst.

Opdrachtgeverschap / overheden

Een wezenlijke verschuiving ten opzichte van het klassieke ontwerpproces is de transformatie van het ontwerp als product binnen een autonoom proces, naar het resultaat van een transsectorale en collectieve inspanning. De toepassing van ontwerpdenken in co-creatie benut het synthetiserend vermogen van ontwerpend onderzoek om het proces¬management van een alliantie van actoren en belanghebbenden te voorzien van een gemeenschappelijk perspectief in samenhang met een ruimtelijke opgave. De kunst is om actoren met een ‘neutrale’ houding ten aanzien van een ruimtelijk idee naar ‘belangstellend’, ‘betrokken’, ‘investerend’ en tenslotte ‘realiserend’ te bewegen (afbeelding). De hypothese is dat elke specifieke stap in dit proces van tot een realiserende coalitie van actoren vraagt om een eigen specifieke set aan gereedschappen van ontwerpend onderzoek en bij gevolg ook een ander type (tussen)resultaat. In deze zeer kennisintensieve processen wordt in multidisciplinaire teams gewerkt aan verschillende doelen en uiteenlopende hypotheses. Dit proces beoogt niet per definitie één eindproduct, maar verkent vaak meerdere mogelijkheden eindigend in een aangescherpte vraagstelling.

referenties

– ‘Werken aan ontwerpkracht’, ActieAgenda, Architectuur en Ruimtelijk Ontwerp.
– World Health Organization, UNEP, UN Habitat, UNISDR, ISOCARP, Energy Foundation, NYC health.
– Columbia University, ETH Zürich, Harvard University, MIT, National University of Singapore.
– Arup, IBM, McKinsey&Company, Phillips.
– Prof. John E. Fernández, Massachusetts Institute of Technology, 2015. (www.urbanmetabolism.org)

ERIC FRIJTERS

ERIC FRIJTERS

Lector Future Urban Regions / Academie(s) van Bouwkunst

ef@futureurbanregions.org
0031 (0)6 4608 4744

Eric Frijters (1972) is lector van het lectoraat Future Urban Regions (FUR).

Eric studeerde Cum Laude af aan de Technische Universiteit Eindhoven en studeerde daarna architectuur aan het Karlsruhe Institute of Technology en filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Naast zijn functie als lector is Eric partner bij FABRIC - architectuur, stedenbouw, regionale strategie. Frijters won in 2010 samen met Olv Klijn de Prix de Rome. Een jaar later wordt Frijters verkozen als een van de 40 opkomende Europese architecten onder de 40 jaar oud. Vervolgens werd hij in 2012 genomineerd voor de Iakov Chernikhov International Architecture Prize ‘voor ontwerpers , die in het veld experimenteren met innovatieve architectuur , onderwijs en onderzoek in architectuur en stedenbouw staan’. Frijters is (co)auteur van diverse boeken, waaronder recentelijk ‘Gezonde Verstedelijking’ en ‘A new metabolism for Rotterdam’. Daarnaast publiceerde hij in uiteenlopende tijdschriften.

Sandra Van Assen

Sandra Van Assen

Onderzoeker Future Urban Regions / Academie van Bouwkunst Groningen

sva@futureurbanregions.org
0031 (0)6 2430 7112

Sandra van Assen is als sinds medio 2013 betrokken bij het lectoraat. Ze is onderzoeker en technisch voorzitter. Sandra is verbonden aan de Academie van Bouwkunst Groningen en houdt zich bezig met het thema Energietransitie.

Sandra is stedenbouwkundige en architect. Ze studeerde af aan de TU Delft met een eervolle vermelding. Ze studeerde daarnaast landschapsarchitectuur aan de Kunstacademie van Kopenhagen. Sandra werkte acht jaar in Rotterdam bij West 8 en Kaap 3 en was tegelijkertijd onderwijscoördinator van de bachelor stedenbouw en gastdocent landschapsarchitectuur aan de TU Delft. Na het winnen van de Harry de Vroome Prijs voor het onderzoek ‘Nieuwe kijk op oude dorpen’, startte zij in 2007 ‘Sandra van Assen Stedenbouw’, bureau voor stedenbouwkundig advies, onderzoek en ontwerp. Het bureau werkt aan duurzame stedenbouw en transities op het platteland en het nieuwe land en doet onderzoek op het gebied van ruimtelijke kwaliteit, regionale identiteit, analyse- en ontwerpmethodieken??. Sandra is daarnaast sinds 2008 Provinciaal Stedenbouwkundige in Friesland. Sandra is co-auteur van onder anderede in 2014 verschenen publicaties ‘Toolboek Rondje Rand’ en ‘De Q-factor, ruimtelijke kwaliteitsteams in Nederland’.

Marco Broekman

Marco Broekman

Onderzoeker Future Urban Regions / Academie van Bouwkunst Amsterdam

mb@futureurbanregions.org
0031 (0)6 2480 2493

Marco Broekman is sinds eind 2013 als onderzoeker en docent verbonden aan het lectoraat. Eerst aan de Academie van Bouwkunst te Maastricht, nu is hij verbonden aan de Academie van Bouwkunst van Amsterdam. Binnen het lectoraat houdt hij zich bezig met het thema Vitale economie.

Marco Broekman is architect en stedenbouwkundige. Hij studeerde architectuur aan de Technische Universiteit Eindhoven. Van 2000 tot 2005 werkte hij als stedenbouwkundig projectleider bij Kaap3 ontwerpbureau te Rotterdam en van 2006 tot 2014 als stedenbouwkundige en associate partner bij Karres en Brands. Daar werkte hij aan complexe, stedenbouwkundige projecten in Nederland, België, Zwitserland, Duitsland en Denemarken. Marco was initiator van de onderzoeksprojecten ‘Urban Dating’ en ‘Herbestemming als gebiedsopgave’. Sinds 2015 is hij eigenaar van zijn eigen bureau: marco.broekman urbanism research architecture. Met zijn bureau wil hij, door middel van gerichte stedenbouwkundige strategieën, innovatief onderzoek en architectonische interventies, oplossingen bieden voor een gezonde en duurzame ontwikkeling van stad en land.

Marco heeft meer dan 10 jaar onderwijservaring, op de Academie van Bouwkunst in Amsterdam en Rotterdam, RMIT te Melbourne en de Universiteit van Lund. Hij schreef diverse artikelen in binnen- en buitenlandse tijdschriften en geeft lezingen in binnen- en buitenland.

Marieke Kums

Marieke Kums

Onderzoeker Future Urban Regions / Master of Architecture + Urbanism Tilburg

0031 (0)6 1428 3683

Marieke Kums is sinds februari 2015 als onderzoeker verbonden aan het lectoraat ‘Future Urban Regions’ en als docent aan de [Academie van Bouwkunst te Tilburg](Master Architectuur deeltijd Tilburg | Fontys). Zij houdt zich bezig met het thema Veerkrachtige systemen.

Marieke Kums studeerde als Fulbright Scolar aan het Massachusetts Institute of Technology in Boston en aan de Technische Universiteit Delft waar zij in 2005 cum laude haar MSc-Arch diploma behaalde. Tussen 2003 en 2005 werkte zij bij OMA/Rem Koolhaas en tussen 2006 en 2009 met SANAA/Kazuyo Sejima & Ryue Nishizawa in Tokyo. In 2009 richtte zij Studio Maks op. Met Maks werkt ze aan projecten van allerlei soorten en schalen: de projecten variëren van kunst-installties en meubilair tot grotere publieke gebouwen en stedelijke herontwikkelings strategiën. In 2014 werd ze geselecteerd voor de eindronde van de Prix de Rome Architectuur. Marieke heeft onderwezen aan verschillende universiteiten, zoals de TUDelft, de Graduate School of Architecture in Yokohama, het Massachusetts Institute of Technology en Harvard. Ze maakt tevens deel uit van de adviescomissie Acrhitectuur van het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Willemijn Lofvers

Willemijn Lofvers

Onderzoeker Future Urban Regions / Rotterdamse Academie van Bouwkunst

wl@futureurbanregions.org
00 31 (0)6 4826 0911

Willemijn Lofvers vertegenwoordigt als onderzoeker en docent de Rotterdamse Academie van Bouwkunst. Zij houdt zich binnen het lectoraat bezig met de onderwerpen Ontwerpend Onderzoek en het thema materialenbalans.

Willemijn Lofvers is architect, opgeleid aan de Rotterdamse Academie van Bouwkunst en de Willem de Kooningacademie. Lofvers was werkzaam bij De Nijl Archtecten en voerde een eigen praktijk. Onder de naam Lofvers | van Bergen | Kolpa werkte Lofvers tot 2006 aan uiteenlopende, multidisciplinaire opgaven, ondermeer bekroond met de Charlotte Köhlerprijs, een Innovation Award van de IABR en de tweede prijs bij de Prix de Rome voor stedenbouw en landschapsarchitectuur. Sinds 2006 werkt zij als Bureau Lofvers aan zelfstandig geïnitieerde aan ontwerp- onderzoeksopgaven op het vlak van stedelijke vernieuwing en landschappelijke herstructurering. Sinds 2004 is Lofvers verbonden aan verschillende kenniscentra van de Hogeschool Rotterdam. In die hoedanigheid publiceert en verzorgt zij onderwijs. In 2013 is Lofvers gestart met haar promotie onderzoek aan de UGent / Hogeschool Rotterdam naar de rol van eigenaarschap in stedelijke ontwikkeling.

Ady Steketee

Ady Steketee

Onderzoeker Future Urban Regions / Academie van Bouwkunst Arnhem

as@futureurbanregions.org
0031 (0)6 2471 7615

Ady Steketee is onderzoeker en docent binnen het lectoraat ‘Future Urban Regions’. Hij is verbonden aan de Academie van Bouwkunst te Arnhem en houdt hij zich bezig met ontwerpend onderzoek en het thema Gezond leven.

Na zijn studie architectuur aan de TU-EIndhoven nam Adyj deel aan de Architecture Intermundium Summerschool van Daniel Liebeskind. Na twee jaar te hebben gewerkt voor Jo Coenen richt hij met Annette Marx in 1989 zijn eigen architectenbureau Marx&Steketee op. Zij wonnen diverse internationale prijsvragen en meerdere gerealiseerde projecten gaven het bureau Marx & Steketee Architecten internationale erkenning en publiciteit. Ady heeft zitting gehad in verschillende adviescommissies beeldende kunst en ruimtelijke ordening. Daarnaast is hij sinds 1989 actief als docent architectuur, stedenbouw en architectuuranalyse, zowel aan de TU’s als aan de Academies voor Bouwkunst. Sinds 2009 is hij coördinator ontwerpateliers aan de ArtEZ Academie van Bouwkunst te Arnhem. Ady heeft artikelen en recensies geschreven in vakbladen zoals de Architect, Forum, Wiederhall en Archis.

Franz Ziegler

Franz Ziegler

Onderzoeker Future Urban Regions / Academie van Bouwkunst Maastricht

fz@futureurbanregions.org
00 31 (0)6 24226166

Franz Ziegler is in 2014 toegetreden tot het lectoraat Future Urban Regions als onderzoeker en docent. Franz is aangesteld bij de Academie van Bouwkunst Maastricht. Hij houdt zich bezig met het thema ‘Sociale en culturele verbondenheid’.

Franz is opgeleid tot architect aan de TU Delft en heeft zich in de praktijk gevormd tot stedenbouwkundige en supervisor. Hij heeft een eigen werkwijze ontwikkeld waarmee hij succesvol opereert in complexe processen met vele partijen in zowel architectonische als stedenbouwkundige opgaven. Franz heeft in 2002 ‘Franz Ziegler bureau voor architectuur en stedenbouw’ opgericht, sinds 2013 heet het bureau Ziegler | Branderhorst stedenbouw en architectuur.

Caro van de Venne

Caro van de Venne (Barcode Architects) was van medio 2013 tot 2015 onderzoeker en docent binnen het lectoraat ‘Future Urban Regions’ en als zodanig verbonden aan de Academie van Bouwkunst te Tilburg.

Boris Hocks

Boris Hocks (POSAD) was in 2013 betrokken bij het lectoraat ‘Future Urban Regions’ en als docent verbonden aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam.

Credits

CATALOGTREE (FUR identiteit en webontwerp)
SYSTEMANTICS (webdevelopment)
POPOV FILM Kuba Szutkowski / Dragan Bakema (FUR-film)
RUBEN MAES (gespreksleider FUR-dialogen)
JAAPJAN BERG (notulist FUR-dialogen)